Cascando: inleiding

cascando_beckettOp 22 december 1989 overleed de schrijver Samuel Barclay Beckett in Parijs, op 83-jarige leeftijd. De herdenking van zijn sterfdag is een aanleiding om het te hebben over het hoorspel Cascando.
Bij dit hoorspel behoort een inleiding, gegeven door Dr. Rob Erenstein, die wat duiding geeft bij het hoorspel, en dan vooral de figuur van Samuel Beckett, en een ander stuk dat hij geschreven heeft, Wachten op Godot. Een omstreden theaterstuk, omdat er eigenlijk in dat hele stuk niets gebeurt, en de toevallige theaterbezoeker, die de achtergrond van het stuk niet kent, kop noch staart kan knopen aan het stuk.

De uitleg van Dr. Erenstein geeft me toch wel een dubbelzinnig gevoel. Wat me stoort is een houding, die ik hooghartig durf te omschrijven, en die tot uiting komt in een citaat van Beckett: “Dat het de plicht is van een kunstenaar om zijn ervaringen in al hun totaliteit en complexiteit uit te drukken, zonder rekening te houden met de vraag van het luie publiek naar gemakkelijk te begrijpen literatuur”.

En: “Hier is expressie, bladzijde na bladzijde, en als u het niet begrijpt, is dat omdat u te decadent bent om het te begrijpen”.

Enerzijds wil de auteur er zich op laten voorstaan dat hij haast in één ruk geschreven heeft, een pure expressie van zijn gevoelens. Anderzijds zouden zijn woorden, althans dat beweren de literatoren die zijn werk bestuderen en van duiding voorzien, enkel te begrijpen zijn wanneer je ze een voor een kent, weet wat de achtergrond is. Zijn woorden zouden bij elke keer je het verhaal herleest, pas duidelijker en duidelijker worden. Met andere woorden: je kan het werk niet begrijpen, als je geen voorkennis hebt.

Twee verklaringen die, naar mijn inziens, volledig met elkaar in tegenspraak zijn. Ofwel is iets een intuïtieve expressie, een woordenvloed die spontaan uit het hart van de schrijver komt. Als luisteraar/lezer kan je die dan alleen ondergaan, en de spontaniteit mooi vinden – of ook niet. Ofwel wordt er een doordachte taal gebruikt, en heeft het werk een bedoeling.

Bovendien mag je, als luisteraar / lezer / theaterbezoeker, toch wel iets verwachten dat je iets te zien / horen krijgt dat je kan begrijpen, zonder bij elk woord duiding te moeten krijgen? Is het zelfs niet zo dat, als je een stuk te zien krijgt dat niet te begrijpen valt zonder die duiding, dat het dan een stuk is dat slecht geschreven is?

Dat waren mijn gedachten na het beluisteren van deze inleiding. Ik herinner me daarbij ook de uitspraken van fervente hoorspelliefhebbers, die afhaakten toen met dergelijke experimentele hoorspelen begonnen werd. Het leek er toen op dat de beleidsmensen van de radiozenders hadden beslist dat de enige rol die een hoorspel nog mocht spelen, die van de “verheffing van het volk” was, hoge cultuur dus, en het gewone volkse zoals een romantisch, humoristisch of detective hoorspel verbannen werd.

Dat was dus mijn mening. Tot ik dit weekend een gesprek beluisterde tijdens de razend interessante podcast Interne Keuken, over die andere enigmatische schrijver, James Joyce, die net als Beckett een boek geschreven heeft waar je als gewone mens kop noch staart kan krijgen – maar dat volgens experts een uitleg verdient bij elk woord: Finnigan’s Wake. Dit gesprek kan je hier beluisteren
http://radioplus.be/#/radio1/herbeluister/e23e6a65-90d2-11e3-b45a-00163edf75b7/496ba304-82c0-11e4-bdf6-00163edf75b7/

(dit is een uitzending van 2u, het fragment over Joyce vind je na 60′ – maar de rest van de gesprekken zijn ook interessant, dit is een van mijn favoriete podcasts, ik heb al zoveel nieuwe dingen geleerd die mijn visie op de wereld erg verruimd hebben!

Wanneer je deze mensen zo enthousiast kan horen spreken over het werk van Joyce, de verklaringen hoort voor de reden waarom het boek niet begint met een hoofdletter, en waarom het eigenlijk niet eindigt, dan vraag ik me weer af: ben ik verkeerd om dit als hooghartigheid van de auteur te beschouwen?

Ik vermeld hier alvast de introductie van het hoorspel Cascando. Morgen volgt het hoorspel zelf.
Maar ik hoor graag jouw mening over dit thema.

https://archive.org/details/CascandoHoorspel

https://archive.org/download/CascandoHoorspel/Cascando_inleiding.mp3

Advertisements

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: